Có những nỗi đau không nằm ở cái đau của cơ thể. Nó nằm ở cái đau trong lòng cha mẹ.
Đó là khi con 2 tuổi vẫn chưa ngồi vững. Khi con 3 tuổi vẫn chưa nói được câu rõ ràng. Khi con đi tập phục hồi chức năng hết chỗ này đến chỗ khác, tốn tiền, tốn thời gian, mà cha mẹ vẫn không biết: mình đang làm đúng hay sai. Và mỗi lần con khóc trên bàn trị liệu, cha mẹ chỉ muốn đổi chỗ với con, chỉ muốn “giá mà con đừng đau”.
Tôi làm Nhi nên tôi gặp những câu chuyện đó rất nhiều. Và tôi nhận ra một điều: rất nhiều gia đình không thất bại vì con “không thể”. Họ thất bại vì không ai giúp họ hiểu cơ thể con và cách can thiệp đúng.
Hôm nay tôi muốn kể với bạn về một người bạn trong ngành y – Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa. Một người đi theo một con đường không dễ: y học cổ truyền kết hợp giải phẫu sinh lý học hiện đại, và quan trọng nhất là “giáo dục sức khỏe” để cha mẹ trở thành một phần của quá trình chữa lành, chứ không phải người đứng ngoài nhìn con.
Nguyễn Quang Hòa là ai và vì sao phụ huynh nên biết đến bác sĩ
Nguyễn Quang Hòa là bác sĩ chuyên khoa cấp I Y học cổ truyền, hiện sống và làm việc tại Hà Nội. Anh là Giám đốc Trung tâm Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Dung Hòa, đồng thời là người sáng lập phương pháp Thiên Ứng Đạo – một hệ thống can thiệp, phục hồi và giáo dục sức khỏe dựa trên kết hợp giữa y học cổ truyền, giải phẫu sinh lý học hiện đại và trải nghiệm lâm sàng.
Nhưng nếu chỉ dừng ở chức danh thì chưa nói hết “chất” của bác sĩ Hòa.
Điểm khiến nhiều phụ huynh tin bác sĩ Hòa là anh không chỉ chữa “triệu chứng”. Anh đi tìm “gốc”. Anh không chỉ làm cho con tiến bộ ở phòng trị liệu, mà hướng tới một điều quan trọng hơn: kết quả được duy trì trong đời sống hàng ngày, ngay tại nhà, ngay trong nhịp sinh hoạt của gia đình.
Với phụ huynh có con bại não, chậm phát triển vận động, rối loạn vận động hoặc tự kỷ, điều này cực kỳ quan trọng. Vì can thiệp không phải một buổi/tuần là đủ. Can thiệp là một hành trình dài. Và cha mẹ không thể sống bằng niềm tin mơ hồ suốt nhiều năm.
Bác sĩ Hòa làm gì mỗi ngày: chữa bệnh, nhưng đồng thời “dạy người”
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa hành nghề theo hướng thần kinh – cơ – xương – khớp bằng y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại. Những mảng anh tập trung sâu gồm:
Điều trị các bệnh lý cơ xương khớp mạn tính và cấp tính.
Can thiệp sớm và phục hồi chức năng cho trẻ bại não, trẻ chậm phát triển vận động, và cả trẻ có rối loạn phổ tự kỷ.
Giáo dục sức khỏe cho phụ huynh và cộng đồng.
Đào tạo kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt, phục hồi chức năng cho đội ngũ chuyên môn.
Nhưng “công việc hằng ngày” của bác sĩ Hòa không chỉ là khám bệnh.
Anh dành nhiều thời gian để phân tích nguyên nhân gốc rễ của vấn đề vận động. Anh xây dựng “Bản đồ Thiên Ứng Đạo” cá nhân hóa cho từng người bệnh. Anh đào tạo trị liệu viên theo cùng một tư duy và tiêu chuẩn. Anh trò chuyện và hướng dẫn phụ huynh cách đồng hành với con tại nhà. Và anh chia sẻ kiến thức sức khỏe theo cách dễ hiểu, thực tế, để người bệnh không còn phải “đi trong sương mù”.
Tôi gọi cách làm đó là “chữa bệnh bằng sự hiểu biết”. Và với phụ huynh, đây là thứ cứu mình khỏi hoang mang.
Thiên Ứng Đạo là gì theo cách dễ hiểu của phụ huynh
Nhiều người nghe tên “Thiên Ứng Đạo” sẽ thấy lạ. Nhưng nếu nói bằng ngôn ngữ đời thường, bạn có thể hiểu thế này:
Cơ thể giống như một bản đồ. Khi một điểm bị tắc, bị lệch, bị căng, nó kéo theo một chuỗi bù trừ. Trẻ bại não có thể tăng trương lực cơ, co cứng, hạn chế tầm vận động. Người lớn có thể đau lưng, đau cổ vai gáy, thoát vị, đau thần kinh tọa. Nếu chỉ xử lý chỗ đau mà không nhìn chuỗi bù trừ, thì hết đau tạm thời rồi lại tái phát.
Thiên Ứng Đạo là cách bác sĩ Hòa dùng kinh nghiệm lâm sàng và hiểu biết giải phẫu để tìm “điểm gốc” ảnh hưởng tới vận động và phục hồi. Từ đó xây một lộ trình can thiệp theo thứ tự. Can thiệp xong không bỏ đó, mà hướng dẫn gia đình duy trì tại nhà bằng cách tập đúng, chăm đúng, và hiểu rõ cơ thể.
Điểm quan trọng nhất là: cha mẹ được hướng dẫn để tự làm được. Không phải tự làm thay bác sĩ, mà tự làm phần “duy trì và củng cố” – thứ quyết định kết quả dài hạn.
Bác sĩ Hòa làm cho ai: những gia đình muốn đi đường dài, không tìm “giải pháp nhanh”
Nhóm bác sĩ Hòa làm việc chủ yếu gồm:
Cha mẹ có con bại não, chậm phát triển, rối loạn vận động, đặc biệt độ tuổi 1–10.
Cha mẹ có con rối loạn phổ tự kỷ.
Người trưởng thành mắc bệnh thần kinh – cơ – xương – khớp cấp và mạn tính.
Người làm văn phòng, người chơi thể thao cường độ cao.
Những gia đình mong muốn giải pháp bền vững, không phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc hay phẫu thuật.
Bác sĩ Hòa không dành cho những người muốn “xử lý nhanh cho xong”. Vì với phục hồi chức năng, đặc biệt là trẻ bại não, mọi thứ cần thời gian. Nhưng thời gian không có nghĩa là mơ hồ. Thời gian phải đi cùng kế hoạch, tiêu chuẩn, và cách đo tiến bộ.
Bác sĩ Hòa giúp được những ai: từ “không thể” sang “có thể”
Trong hơn 18 năm làm nghề, bác sĩ Hòa trực tiếp và gián tiếp giúp hàng nghìn bệnh nhân cải thiện chất lượng sống.
Với trẻ bại não, có những trẻ từ nằm một chỗ sang ngồi được, đứng được, rồi đi lại được. Có những trẻ cải thiện rõ trương lực cơ, tầm vận động, phối hợp. Có trẻ kèm theo chậm nói, nhận thức hạn chế, rối loạn tự kỷ, khó hòa nhập. Có trẻ ngủ kém, kém tập trung, hay cáu gắt. Có trẻ bàn chân bẹt, cong vẹo cột sống. Và song song với sự tiến bộ của con là sự chuyển đổi của phụ huynh: từ hoang mang, phụ thuộc sang hiểu con và tự tin can thiệp tại nhà.
Với người lớn, bác sĩ giúp giảm đau mạn tính, cải thiện vận động, cải thiện đau đầu mất ngủ lâu năm, đau lưng, đau thần kinh tọa, thoát vị. Điều quan trọng là người bệnh hiểu được nguyên nhân đau thay vì chỉ xử lý triệu chứng, và biết thay đổi thói quen sinh hoạt để không tái phát.
Tôi nhấn mạnh “không tái phát” vì đó là thứ người bệnh muốn nhất. Và cũng là thứ khó nhất nếu bạn không thay đổi cách sống.
“Thành tựu” thật sự: phụ huynh đứng lên làm người chữa lành cho con mình
Bác sĩ Hòa mở phòng chẩn trị y học cổ truyền từ 2017, thành lập Trung tâm Dung Hòa năm 2022, vận hành nhiều cơ sở với đội ngũ chuyên môn. Anh nhận bằng khen, danh hiệu về thành tích giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Anh đào tạo hàng trăm học viên, trị liệu viên, huấn luyện viên vận động. Anh xây dựng và hoàn thiện Thiên Ứng Đạo như một hệ thống tư duy và kỹ thuật trị bệnh dựa trên “thiên ứng huyệt” và giải phẫu học, đồng thời nhấn mạnh giáo dục sức khỏe.
Nhưng anh nói một câu mà tôi thấy rất đúng: anh không xem danh hiệu là thành tựu. Thành tựu là những ca khó được cải thiện, và những phụ huynh dám đứng lên làm người chữa lành cho con mình.
Câu này nghe mạnh, nhưng không phải kiểu “đổ trách nhiệm cho cha mẹ”. Nó là “trao quyền” cho cha mẹ. Khi cha mẹ hiểu, cha mẹ bớt sợ. Khi bớt sợ, cha mẹ làm đúng hơn. Khi làm đúng, con có cơ hội tiến.
Vì sao bác sĩ Hòa chọn con đường này: nhìn thấy nỗi bất lực và không chịu đứng yên
Bác sĩ Hòa đến với nghề y không vì hào quang. Anh đến vì chứng kiến nỗi bất lực của người bệnh và gia đình.
Anh từng gặp phụ huynh đưa con đi can thiệp suốt nhiều năm nhưng không biết mình đang làm gì. Anh từng gặp người lớn điều trị đau lưng 5–10 năm mà chưa từng được giải thích nguyên nhân. Anh từng gặp bệnh nhân uống oan thuốc hỗ trợ tim mạch 10 năm vì hội chứng thần kinh liên sườn.
Và anh nhận ra một sự thật đau: nhiều người bệnh không thất bại vì bệnh nặng, mà vì không ai giúp họ hiểu cơ thể mình.
Thế là anh chọn đi chậm hơn, đào sâu hơn, và nói thật hơn. Học giải phẫu kỹ hơn, quan sát cơ thể nhiều hơn, lắng nghe người bệnh nhiều hơn. Thiên Ứng Đạo ra đời không từ sách vở, mà từ hàng nghìn ca lâm sàng thật.
Đây là thứ làm người ta tin. Vì người ta nghe ra được “mùi thực chiến”.
Gia đình và đời sống: một thầy thuốc phải sống khỏe và sống đúng
Bác sĩ Hòa coi gia đình là điểm tựa lớn nhất. Gia đình giúp anh giữ đạo đức nghề, sự điềm tĩnh và lòng kiên nhẫn – những thứ không trường lớp nào dạy.
Ngoài công việc, anh yêu thể thao, chạy bộ đường dài, rèn thể chất như một cách tu dưỡng tinh thần. Anh tin một thầy thuốc trước hết phải sống khỏe và sống đúng.
Tôi đồng ý. Vì người chữa lành cho người khác mà bản thân kiệt sức thì khó đi lâu. Và phụ huynh cũng vậy. Muốn đồng hành với con dài, cha mẹ phải giữ sức.
Tầm nhìn tương lai: xây hệ sinh thái để ai cũng có cơ hội hiểu và cải thiện
Bác sĩ Hòa đang xây dựng hệ sinh thái Thiên Ứng Đạo gồm điều trị, đào tạo, giáo dục, sản phẩm hỗ trợ, và hệ thống cơ sở chăm sóc sức khỏe cộng đồng trên toàn quốc, hướng ra quốc tế. Anh muốn xây mô hình để phụ huynh tự can thiệp cho con tại nhà đúng cách, xây đội ngũ thầy thuốc và trị liệu viên làm nghề bằng đạo đức và tri thức, và tạo hệ thống giải pháp đa dạng để bất kỳ ai, điều kiện ra sao, vẫn có cách phù hợp để hiểu và cải thiện tình trạng.
Tôi thích chữ “bất kỳ ai”. Vì chăm sóc sức khỏe bền vững không nên là đặc quyền của người có nhiều tiền. Nó phải là thứ ai cũng có thể tiếp cận ở mức độ phù hợp.
Lời kết: nếu bạn muốn đi đường bền, hãy chọn hiểu trước khi chọn làm
Tôi là bác sĩ nhi, nên tôi nói rất thật: nhiều gia đình không thiếu tình thương. Họ thiếu bản đồ.
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa chọn làm một việc khó nhưng đáng: không chỉ chữa, mà dạy người bệnh và cha mẹ hiểu cơ thể. Vì chữa lành thật sự bắt đầu từ hiểu biết.
Nếu bạn đang tìm giải pháp ngắn hạn, có thể bạn sẽ không hợp với cách làm này. Nhưng nếu bạn muốn một con đường bền vững, tử tế, có nền tảng, và bạn sẵn sàng đồng hành lâu dài cùng con hoặc cùng chính cơ thể mình, thì những người làm nghề như bác sĩ Hòa là một điểm tựa rất đáng để tìm đến.
Vì cuối cùng, điều quý nhất không phải là “đỡ một lần”. Điều quý nhất là biết cách để không lặp lại đau khổ cũ. Và điều đó chỉ có khi mình hiểu.
Các bạn có thể tham khảo thêm: