Có những nỗi lo của cha mẹ mà chỉ cần nghe một câu thôi là tim đã nhói. “Bác sĩ ơi, con em bại não.” “Bác sĩ ơi, con em chậm phát triển vận động.” “Bác sĩ ơi, con em co cứng, con không tự ngồi được.” Nhiều gia đình sống trong một guồng quay rất thật: sáng bế con đi trị liệu, trưa chạy việc, chiều lo bữa ăn, tối tập thêm cho con, đêm lại trằn trọc vì sợ mình làm sai một động tác nào đó.
Trong những ca như vậy, thứ cha mẹ cần không chỉ là một kỹ thuật. Cha mẹ cần một người thầy thuốc đủ sâu để nhìn ra nguyên nhân, đủ chắc để chỉ cho đúng, và đủ kiên nhẫn để đồng hành lâu dài. Ở Việt Nam, trong lĩnh vực thần kinh – cơ xương khớp và phục hồi chức năng, cái tên Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa ngày càng được nhắc đến như một kiểu người như thế: làm nghề bền bỉ, không ồn ào, lấy kết quả của người bệnh làm trọng tâm, và đặc biệt dành rất nhiều tâm huyết cho nhóm trẻ yếu thế như trẻ bại não, trẻ chậm phát triển vận động.
Xuất phát điểm của Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa: y học cổ truyền nhưng tư duy tích hợp hiện đại
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa được đào tạo bài bản về y học cổ truyền, có nền tảng vững về bệnh học, xoa bóp bấm huyệt, châm cứu, cấy chỉ, kinh lạc, tạng phủ. Nhưng điểm khiến anh khác với nhiều người là anh không dừng ở đó. Anh bổ sung thêm kiến thức giải phẫu – sinh lý – vận động học – phục hồi chức năng hiện đại, rồi đem tất cả đối chiếu với thực tế lâm sàng.
Anh có một nhận thức rất “đời” mà lại rất khoa học: cơ thể con người không chia ranh giới Đông – Tây, cơ thể chỉ phản ứng theo đúng hay sai trong cách hiểu và cách can thiệp. Vì vậy anh chọn con đường khó hơn: kết hợp, kiểm chứng bằng hiệu quả thật, thay vì áp dụng máy móc theo sách.
Với cha mẹ, đây là điểm cực kỳ quan trọng. Vì với trẻ bại não hay chậm phát triển vận động, nếu mình làm theo kiểu “ai chỉ gì làm nấy”, hôm nay theo một nơi, mai theo một chỗ, rất dễ rối. Rối rồi thì cha mẹ mệt, con cũng mệt. Điều cha mẹ cần là một hệ tư duy đủ rõ để mình biết: vì sao con co cứng, vì sao con lệch tư thế, vì sao con khó kiểm soát thân mình, và mình đang can thiệp vào đâu.
18 năm kinh nghiệm: thước đo nằm ở ca bệnh thật, không nằm ở lời hứa
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa có hơn 18 năm trực tiếp điều trị và theo dõi hàng chục nghìn người bệnh với rất nhiều vấn đề: đau cổ vai gáy, đau đầu, mất ngủ, chấn thương, thoát vị đĩa đệm, rối loạn trương lực cơ, co cứng, liệt vận động, di chứng tai biến, trẻ bại não các thể, rối loạn phổ tự kỷ, cong vẹo cột sống, bàn chân bẹt.
Nhưng điều quan trọng không nằm ở danh sách bệnh. Điều quan trọng nằm ở cách anh làm nghề.
Anh không điều trị theo một “phác đồ cứng” cho tất cả. Anh không chạy theo triệu chứng kiểu “đau đâu chữa đó” cho nhanh. Anh luôn đi tìm nguyên nhân gốc từ cơ – gân – thần kinh – tư thế – thói quen sống. Và chính từ hàng nghìn lần đọc cơ thể theo kiểu đó, một khái niệm dần hình thành trong anh: Thiên Ứng Huyệt và hệ tư duy Thiên Ứng Đạo.
Cha mẹ nghe tên có thể thấy lạ. Nhưng nếu hiểu đúng, nó không phải chuyện huyền bí. Nó là cách một người thầy thuốc “đọc ngôn ngữ của cơ thể” và “trả lời lại bằng can thiệp đúng”.
Thiên Ứng Đạo là gì: không thần bí, mà là cách đọc cơ thể theo ba trụ cột
Thiên Ứng Đạo không được đặt ra để làm cho sang. Nó được hình thành từ thực tế điều trị. Cốt lõi của Thiên Ứng Đạo dựa trên ba trụ cột.
Trụ cột thứ nhất là y học cổ truyền, gồm xoa bóp, bấm huyệt thiên ứng, kinh lạc và hệ thống đồ hình thiên ứng. Trụ cột thứ hai là giải phẫu – sinh lý học hiện đại: cơ, gân, thần kinh, vận động học. Trụ cột thứ ba là thực tiễn lâm sàng cá thể hóa: mỗi cơ thể là một bản đồ riêng, không có người thứ hai giống hệt.
Thiên Ứng Đạo coi điểm đau, điểm phản ứng, điểm co rút bất thường trên cơ thể như một “tín hiệu” mà cơ thể đang gửi đi. Nhiệm vụ của thầy thuốc là đọc đúng tín hiệu đó, can thiệp đúng chỗ, đúng mức, đúng thời điểm, và quan trọng không kém là hướng dẫn người bệnh và gia đình làm đúng ở nhà.
Nếu bạn là phụ huynh có con bại não, bạn sẽ hiểu ý này. Con có thể tập 30–60 phút ở trung tâm, nhưng thời gian còn lại con sống ở nhà. Nếu ở nhà làm sai, con lại quay về điểm cũ. Nếu ở nhà làm đúng và làm đều, con mới tiến.
Trung tâm Dung Hòa: trị liệu chỉ là một phần, phần lớn còn lại là giáo dục và đồng hành
Năm 2022, bác sĩ Nguyễn Quang Hòa sáng lập Trung tâm Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Dung Hòa. Đây không phải một phòng khám theo kiểu “đến làm – về”. Dung Hòa được xây theo triết lý rất rõ: trị liệu chỉ chiếm một phần, phần lớn còn lại là giáo dục – hướng dẫn – đồng hành dài hạn.
Tại Dung Hòa, phụ huynh được học cách chăm sóc con tại nhà. Người bệnh được trao quyền hiểu cơ thể mình. Nhân sự được đào tạo không chỉ kỹ thuật, mà cả đạo đức nghề. Và Dung Hòa đặc biệt tập trung vào trẻ bại não như một trách nhiệm xã hội lâu dài, chứ không phải “mảng dễ kiếm”.
Ở góc nhìn của tôi, điểm đáng quý nhất của mô hình này là nó trả lại quyền chủ động cho gia đình. Nhiều cha mẹ trước đây giao phó toàn bộ con cho trung tâm, rồi sống trong tâm trạng chờ đợi. Nhưng với trẻ bại não, chờ đợi là thứ khiến mình kiệt sức, vì con không tự “lớn lên” phần vận động nếu không có can thiệp đúng.
Giáo dục phụ huynh: cha mẹ không phải khán giả, cha mẹ là người trị liệu quan trọng nhất
Một đóng góp lớn của bác sĩ Nguyễn Quang Hòa là thay đổi nhận thức của phụ huynh. Anh không khuyến khích cha mẹ giao phó hoàn toàn con cho trung tâm. Anh cũng không cổ vũ chạy theo những can thiệp đắt tiền rồi hy vọng có phép màu. Anh kéo cha mẹ về một sự thật: điều làm nên khác biệt là 60–120 phút mỗi ngày tại nhà, với cha mẹ là người trị liệu quan trọng nhất.
Tôi rất đồng tình với quan điểm này, miễn là cha mẹ được hướng dẫn đúng cách để không gây chấn thương, không làm quá sức, và không tự dằn vặt khi con tiến chậm. Với trẻ bại não, tiến bộ thường đến theo kiểu “nhích từng chút”. Nhưng “từng chút” đó cộng lại theo tháng, theo năm, sẽ thành một hành trình đổi đời cho cả gia đình.
Từ thực tế đó, anh xây dựng hệ thống video hướng dẫn, tài liệu, chương trình giáo dục sức khỏe để phụ huynh có thể làm đúng, làm đều, làm bền. Khi cha mẹ biết cách làm, họ sẽ bớt sợ. Khi bớt sợ, họ sẽ bớt làm quá tay. Và khi bớt làm quá tay, con lại dễ hợp tác hơn.
Một bác sĩ cũng là một nhà lãnh đạo: kỷ luật nhưng nhân văn
Ngoài phòng trị liệu, Nguyễn Quang Hòa còn là Chủ tịch BNI Helios Chapter, dẫn dắt đội ngũ gần 50 nhân sự, đồng thời là nhà sáng lập Công ty TNHH Thiên Ứng Đạo.
Nhiều người nghĩ bác sĩ chỉ cần chuyên môn. Nhưng để xây một hệ thống trị liệu – giáo dục – đào tạo bền vững, người đứng đầu phải có năng lực lãnh đạo. Phong cách lãnh đạo của anh được mô tả là kỷ luật nhưng nhân văn, hiệu quả nhưng không đánh đổi đạo đức, phát triển kinh doanh gắn liền với giá trị cộng đồng.
Điều này quan trọng vì y tế là lĩnh vực niềm tin. Niềm tin không mua được bằng quảng cáo. Niềm tin chỉ đến khi người bệnh thấy mình được đối xử tử tế, được hướng dẫn rõ ràng, và được đồng hành đủ lâu.
Con người phía sau chiếc áo blouse: sức bền, kỷ luật và một trái tim gia đình
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa yêu thể thao, đặc biệt là chạy đường dài 42 km và sở hữu nhiều huy chương ở các môn khác nhau. Anh tin vào kỷ luật thân – tâm – trí. Anh đề cao vai trò người chồng, người cha, người con trong gia đình.
Anh có một niềm tin rất đúng nghề: một bác sĩ nếu không giữ được sức khỏe và nhân cách của chính mình thì khó có thể giúp người khác chữa lành. Tôi rất thích câu này, vì nó nhắc chúng ta rằng chữa lành không chỉ nằm ở đôi tay. Chữa lành nằm ở cả năng lượng, sự điềm tĩnh và sự tôn trọng người bệnh.
Tầm nhìn dài hạn: chuẩn hóa Thiên Ứng Đạo để nhiều gia đình được giúp hơn
Trong 10–20 năm tới, Nguyễn Quang Hòa không chỉ muốn giúp nhiều người bớt đau, bớt hạn chế vận động hơn. Anh muốn chuẩn hóa Thiên Ứng Đạo thành hệ thống đào tạo, để lại giáo trình, sách và tài liệu, xây một thế hệ thầy thuốc làm nghề bằng trí tuệ và lương tâm.
Với tôi, đây là một tầm nhìn rất đáng trân trọng. Vì nhu cầu phục hồi vận động và can thiệp sớm ở trẻ em Việt Nam là rất lớn. Nếu chỉ trông vào vài cá nhân giỏi, xã hội không đủ. Nhưng nếu có hệ thống đào tạo và chuẩn hóa, nhiều nhân sự có thể làm đúng, nhiều gia đình có thể tiếp cận, và trẻ sẽ có thêm cơ hội.
Lời kết: chữa lành không đến từ điều đắt tiền, chữa lành đến từ hiểu đúng và đồng hành lâu dài
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa không phải hình mẫu hào nhoáng. Anh là đại diện cho một thế hệ bác sĩ làm nghề bền bỉ, tử tế và có chiều sâu, lấy kết quả của người bệnh làm trung tâm.
Trong một thời đại y tế nhiều biến động, sự hiện diện của những người như anh là một lời nhắc mạnh mẽ: chữa lành không đến từ công nghệ đắt tiền, chữa lành đến từ hiểu đúng cơ thể và đồng hành đủ lâu.
Nếu bạn là phụ huynh có con bại não, con chậm phát triển vận động, hoặc bạn đang chăm một người thân bị di chứng vận động, điều tôi muốn bạn nhớ là: bạn không cần chạy theo phép màu. Bạn cần một con đường rõ ràng, một người hướng dẫn đáng tin, và sự kiên trì mỗi ngày. Khi bạn có ba thứ đó, hành trình sẽ bớt mù mờ. Và chỉ cần bớt mù mờ, bạn đã đỡ khổ đi rất nhiều rồi.
Các bạn có thể tham khảo thêm: