Có những đêm, cha mẹ ôm điện thoại mà tim như bị kéo căng. Con đã hơn 2 tuổi mà vẫn ít nói. Con gọi tên không quay lại. Con vào lớp thì chạy nhảy không ngừng, khó ngồi yên, khó tập trung. Con dễ bùng nổ, la hét, ném đồ, có lúc tự cào cấu. Có những bé nhìn rất “ngoan”, nhưng lại lầm lì, thu mình, ít giao tiếp. Và có những ba mẹ vừa lo vừa sợ: sợ con bị gán nhãn, sợ con thiệt thòi, sợ mình bỏ lỡ thời điểm quan trọng, sợ mình làm sai rồi hậu quả đi theo con cả đời.
Tôi làm Nhi và Tai Mũi Họng nên gặp rất nhiều ba mẹ như vậy. Có người đến khám vì con “khò khè, sổ mũi, viêm họng”, nhưng chỉ vài phút nói chuyện, tôi thấy thứ làm ba mẹ mệt nhất lại là chuyện khác: mệt vì con khó ngủ kéo dài, mệt vì ăn uống như đánh trận, mệt vì hành vi khó đoán, mệt vì bị người xung quanh nhận xét, mệt vì chẳng biết tin ai khi mỗi nơi nói một kiểu.
Trong những khoảnh khắc đó, điều cha mẹ cần không phải là bị dọa cho sợ thêm. Cũng không phải là một câu trấn an cho qua. Cha mẹ cần một người biết lắng nghe, biết hỏi đúng câu hỏi, và có khả năng dẫn cha mẹ đi từng bước cụ thể. Đó là lý do hôm nay tôi muốn kể về một người mà tôi tin nhiều gia đình sẽ thấy “đúng người, đúng lúc”: Thạc sĩ Tâm lý học Nguyễn Hồng Ngọc.
Nguyễn Hồng Ngọc là ai và vì sao phụ huynh nên biết đến bà
Nguyễn Hồng Ngọc sinh ra và lớn lên tại Thanh Hóa. Bà học tập, sinh sống và làm việc tại Hà Nội từ năm 1996 đến nay. Bà là Thạc sĩ Tâm lý học và có 26 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn tâm lý, giáo dục chuyên biệt, tư vấn giáo dục và hướng nghiệp cho trẻ em.
Con số “26 năm” nghe thì dễ trôi qua tai, nhưng với tôi, nó có nghĩa là bà đã đi qua rất nhiều thế hệ trẻ. Đi qua nhiều giai đoạn thay đổi của xã hội, trường học, gia đình, và cả những thay đổi của chính cha mẹ. Bà đã gặp đủ kiểu phụ huynh: người hoang mang, người nóng ruột, người quá nghiêm, người quá chiều, người bị trầm cảm sau sinh, người kiệt sức vì con khó, người mất niềm tin vào bản thân. Và bà cũng gặp đủ kiểu trẻ: trẻ nhạy cảm, trẻ chậm nói, trẻ rối loạn phát triển, trẻ tăng động giảm chú ý, trẻ lo âu, trẻ bùng nổ cảm xúc, trẻ dậy thì nhiều xung đột.
Điều khiến tôi tôn trọng bà không nằm ở “danh xưng”. Mà nằm ở cách bà nhìn trẻ và nhìn cha mẹ. Bà không nhìn trẻ như một “vấn đề”. Bà nhìn trẻ như một con người đang cần được hiểu đúng. Bà không nhìn cha mẹ như người “làm sai”. Bà nhìn cha mẹ như người đang cố hết sức, nhưng thiếu bản đồ rõ ràng.
Chỉ cần đổi cách nhìn, cha mẹ đã bớt tự trách. Bớt tự trách thì tâm trí mới đủ yên để học, để làm, để theo dõi và điều chỉnh. Và đó là điểm bắt đầu của mọi thay đổi.
Sứ mệnh của Nguyễn Hồng Ngọc: giúp cha mẹ bình tĩnh, hiểu con và đi đúng hướng
Bà Nguyễn Hồng Ngọc cũng là một người mẹ có hai con. Có lẽ vì vậy mà bà hiểu rất sâu “nỗi lo kiểu làm cha mẹ”. Nỗi lo không chỉ đến từ con, mà đến từ chính trái tim của mình: thương con, sợ con thiệt, sợ mình làm không đúng.
Sứ mệnh của bà là hỗ trợ và đào tạo đội ngũ những nhà tư vấn tâm lý giáo dục, rồi đồng hành cùng họ để giúp được nhiều gia đình hơn. Bà có một đam mê rất lớn là chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm nuôi dạy con cái để cha mẹ trở thành những cha mẹ thông thái, để trẻ em Việt Nam lớn lên thông minh, hạnh phúc, nhân ái, và có khả năng sống tốt trong tương lai.
Nghe thì lớn lao, nhưng nếu nhìn gần, nó bắt đầu từ những chuyện rất đời thường. Một bé 3 tuổi biết nhìn vào mắt mẹ lâu hơn một chút. Một bé chậm nói bắt đầu nói thêm vài từ, không phải vì ép, mà vì được tạo môi trường phù hợp. Một bé tăng động giảm chú ý biết ngồi tập trung thêm vài phút, bớt bị quát mắng, bớt bị so sánh. Một gia đình bớt căng thẳng, bớt cãi nhau vì chuyện dạy con. Những thay đổi như vậy mới là thứ làm cha mẹ “thở được”.
Cha mẹ thường sai ở đâu khi con chậm nói, khó tập trung, hoặc bùng nổ cảm xúc
Tôi nói thẳng vì tôi muốn cha mẹ đỡ mất thời gian.
Sai lầm phổ biến nhất là cha mẹ tìm “mẹo nhanh”. Mua thêm thứ này, thử thêm phương pháp kia, đổi trường, đổi lớp, đổi người trông, đổi lịch sinh hoạt, đổi cách dạy, đổi liên tục. Làm nhiều nhưng không có hệ thống, nên con chưa kịp thích nghi, cha mẹ đã thay đổi tiếp. Kết quả là cả nhà càng rối.
Sai lầm thứ hai là chỉ nhìn “triệu chứng” mà bỏ qua “bức tranh”. Ví dụ con chậm nói, cha mẹ chỉ tập trung dạy nói, nhưng bỏ qua giấc ngủ kém, bỏ qua việc con ít tương tác, bỏ qua việc con nghe không rõ vì viêm mũi họng kéo dài, bỏ qua môi trường giao tiếp nghèo nàn, bỏ qua việc con dùng màn hình quá nhiều. Con khó tập trung, cha mẹ chỉ tập bắt ngồi yên, nhưng bỏ qua vận động, bỏ qua thói quen sinh hoạt, bỏ qua cảm xúc lo âu, bỏ qua cách người lớn nói chuyện với con.
Sai lầm thứ ba là chăm con trong trạng thái hoảng. Hoảng thì dễ quát. Hoảng thì dễ ép. Hoảng thì dễ “đổ hết vào con” mà quên rằng trẻ đang phản ứng với cả môi trường. Và khi cha mẹ hoảng, trẻ cũng hoảng theo.
Trong những tình huống này, điều cha mẹ cần không phải “cố thêm”, mà là “đi cho đúng”. Và đó là chỗ những người làm tâm lý giáo dục như bà Nguyễn Hồng Ngọc có giá trị rất lớn: giúp cha mẹ nhìn đúng bức tranh, đi đúng thứ tự, làm đúng điều quan trọng trước.
Tầm nhìn và mục tiêu: không chỉ giúp một gia đình, mà xây một hệ thống hỗ trợ trẻ em Việt Nam
Bà Ngọc đặt tầm nhìn rằng trong tương lai không xa, trẻ em Việt Nam sẽ được tư vấn giáo dục và hướng nghiệp một cách chuyên nghiệp. Mỗi nhà trường sẽ có phòng tư vấn tâm lý và giáo dục chuyên biệt. Đây là một mục tiêu rất đáng quý, vì thực tế hiện nay nhiều trường vẫn thiếu người chuyên trách, thiếu quy trình hỗ trợ, thiếu nơi để phụ huynh hỏi đúng, và thiếu nơi để trẻ được lắng nghe.
Bà cũng đặt mục tiêu hàng năm hỗ trợ 10.000 phụ huynh có con gặp các vấn đề như tự kỷ, chậm nói, chậm phát triển trí tuệ, rối nhiễu tâm lý, tăng động giảm chú ý, cùng với nhu cầu tư vấn giáo dục và hướng nghiệp. Đồng thời bà hướng tới việc hỗ trợ thiết lập nhiều văn phòng tư vấn tâm lý và giáo dục chuyên biệt trong trường học.
Tôi thích cách đặt mục tiêu này vì nó không chỉ là “làm nghề”, mà là “tạo đường đi”. Khi có nơi chuyên nghiệp để phụ huynh tìm đến, cha mẹ bớt đơn độc. Trẻ bớt bị hiểu sai. Và trường học bớt rơi vào tình trạng “chỉ xử lý kỷ luật” thay vì hỗ trợ phát triển.
Học tập và đào tạo: vì muốn giúp người khác, người dẫn đường phải luôn tiến bộ
Bà Ngọc tốt nghiệp Thạc sĩ Tâm lý học năm 2005 và sau đó liên tục học thêm nhiều chương trình chuyên sâu. Bà có các chứng nhận, các khóa học, các công cụ làm việc khác nhau. Tôi không đi sâu vào tên từng khóa, vì với cha mẹ, điều quan trọng không phải danh sách, mà là ý nghĩa phía sau: bà chọn học để nâng năng lực hỗ trợ con người.
Với tôi, người làm tâm lý giáo dục giỏi không phải người nói hay. Người giỏi là người giữ được sự bình tĩnh khi gia đình rối bời, biết hỏi đúng để tìm nguyên nhân, biết xây kế hoạch phù hợp từng nhà, và biết đồng hành đủ lâu để cha mẹ có thể làm được trong đời thật.
Bà cũng học marketing để đưa dịch vụ và kiến thức đến với cộng đồng cha mẹ nhiều hơn. Nhiều người nghe chữ marketing là nghĩ đến phô trương, nhưng tôi lại thấy một góc nhìn khác. Nếu kiến thức đúng mà không đến được với người cần, thì những gia đình ở xa vẫn sẽ mò mẫm trong mù mờ. Lan tỏa đúng cách là để nhiều cha mẹ có cơ hội gặp đúng người, đúng phương pháp, đúng lúc.
Công ty Ngọc Việt và những đóng góp thực tế
Từ năm 2017, bà Nguyễn Hồng Ngọc sáng lập và điều hành Công ty TNHH Tư vấn và Phát triển Tâm lý Giáo dục Ngọc Việt. Công ty cung cấp dịch vụ tư vấn tâm lý, tư vấn giáo dục và hướng nghiệp cho các gia đình có con từ 1 đến 18 tuổi.
Điểm quan trọng ở đây là: bà không làm một mình. Bà đào tạo và hỗ trợ đội ngũ chuyên gia để có thể đồng hành với nhiều gia đình hơn. Khi có đội ngũ, giá trị được nhân lên. Khi có quy trình, chất lượng được giữ ổn định. Khi có đào tạo, người mới vào nghề không làm theo cảm tính.
Trong lĩnh vực trẻ em, sự ổn định rất quan trọng. Cha mẹ đã hoang mang sẵn, nếu gặp người tư vấn thiếu nhất quán, cha mẹ càng rối. Vì vậy, xây đội ngũ và xây quy trình chính là cách làm bền.
Sách và khóa học: biến kiến thức khó thành điều cha mẹ làm được
Bà Ngọc là tác giả cuốn sách “Nghề làm cha mẹ – Thấu hiểu thế giới nội tâm con trẻ” và đang chuẩn bị ra mắt cuốn tiếp theo trong bộ sách “Nghề làm cha mẹ” về giúp con vượt qua khủng hoảng tuổi dậy thì. Bà cũng có các khóa học online và offline xoay quanh việc làm cha mẹ, tư vấn tâm lý giáo dục, và các chủ đề gia đình.
Tôi gặp nhiều phụ huynh nói thật một câu: “Em không cần lý thuyết cao siêu. Em cần người nói sao cho em làm được.” Và đó là thứ sách và khóa học kiểu “làm cha mẹ” cần hướng tới: đưa kiến thức về đúng tầm tay phụ huynh.
Cha mẹ có thể không học để thành chuyên gia. Cha mẹ học để bớt sai những lỗi đáng tiếc. Học để hiểu con hơn. Học để nói chuyện với con nhẹ hơn. Học để không biến mỗi ngày thành một cuộc chiến.
Nếu bạn đang lo vì con chậm nói, tăng động giảm chú ý, hoặc khó hòa nhập: bắt đầu từ đâu
Tôi không thay bà Ngọc làm tư vấn cá nhân cho từng trường hợp, nhưng tôi muốn tặng cha mẹ một “khung bắt đầu” để đỡ hoang mang.
Đầu tiên, cha mẹ cần xác định mục tiêu đúng. Mục tiêu không phải “con phải giống con nhà người ta”. Mục tiêu là “con tiến bộ so với chính con”, và gia đình bớt căng thẳng. Khi mục tiêu đúng, cha mẹ bớt ép, con bớt chống.
Tiếp theo, cha mẹ nhìn lại bức tranh sinh hoạt của con. Giấc ngủ có đủ không. Màn hình có nhiều không. Con có được vận động không. Con có được tương tác thật với người lớn không. Con có thường xuyên bị viêm mũi họng kéo dài làm nghẹt mũi, ngủ kém, nghe kém không. Nhiều trường hợp, chỉ cần chỉnh lại các yếu tố này, hành vi của con đã “dễ” hơn rất nhiều.
Sau đó, cha mẹ cần một người đồng hành đúng chuyên môn để đánh giá và xây kế hoạch. Một kế hoạch tốt không phải kế hoạch dài, mà là kế hoạch làm được. Là kế hoạch vừa sức gia đình, có điểm kiểm tra theo thời gian, và có cách điều chỉnh khi con thay đổi.
Và cuối cùng, điều quan trọng nhất là sự kiên trì. Trẻ em không thay đổi bằng một buổi. Trẻ thay đổi bằng môi trường, bằng thói quen, bằng sự nhất quán của người lớn, và bằng thời gian. Cha mẹ càng vội, càng dễ mệt. Cha mẹ đi đều, sẽ thấy con tiến.
Lời kết: cha mẹ không cần hoàn hảo, chỉ cần đúng người, đúng cách, đúng lúc
Nếu ai hỏi tôi “Nguyễn Hồng Ngọc là ai”, tôi sẽ nói bà là một người làm tâm lý giáo dục lâu năm, nhưng vẫn giữ được trái tim của một người mẹ. Bà chọn con đường đào tạo và lan tỏa để giúp được nhiều gia đình hơn, chứ không chỉ xử lý từng trường hợp lẻ.
Điều quý nhất mà những người như bà Ngọc mang lại cho phụ huynh là sự bình tĩnh và một đường đi rõ ràng. Khi cha mẹ bình tĩnh, con mới có cơ hội tiến. Khi cha mẹ biết mình đang làm gì, con mới bớt “lạc”.
Nếu hôm nay bạn đang lo vì con chậm nói, con tăng động, con ít giao tiếp, con bùng nổ cảm xúc, hoặc bạn đang kẹt trong câu hỏi “mình phải làm gì bây giờ”, tôi muốn bạn nhớ một điều: bạn không phải đi một mình. Chỉ cần bạn bắt đầu bằng một quyết định nhỏ, tìm đúng người để đồng hành, hành trình của con đã đổi hướng ngay từ hôm nay.
Các bạn có thể tham khảo thêm: https://bacsilexuanduong.com/nguyen-thi-thanh-hoa-la-ai-hanh-trinh-di-len-tu-gian-kho-va-xay-dung-gia-tri-ben-vung-trong-nganh-spa/