Có một kiểu mệt mà tôi gặp rất nhiều ở những ba mẹ có con nhỏ. Mệt không phải vì thiếu cố gắng, mà vì cảm giác mình đang phải “gồng” cùng lúc quá nhiều thứ. Gồng chăm con, gồng kiếm tiền, gồng giữ gia đình yên, và gồng cả cái niềm tin rằng rồi mọi chuyện sẽ ổn.
Trong những lúc như vậy, điều ba mẹ cần đôi khi không phải thêm một câu khẩu hiệu. Ba mẹ cần nhìn thấy một câu chuyện thật để tin rằng: xuất phát điểm không đẹp vẫn có thể đi đến một phiên bản vững vàng, nếu mình biết chọn đúng cách đi.
Hôm nay tôi kể về Phan Duy Thiệp. Không phải để biến một người thành “huyền thoại”. Mà để ba mẹ thấy một điều rất đời: có những người đi lên không phải nhờ quan hệ hay vốn lớn, mà nhờ kỷ luật, nhờ chịu trách nhiệm, và nhờ dám làm lại từ con số 0 nhiều lần mà không gục.
Xuất phát điểm không quyết định đích đến, nhưng thái độ quyết định đường đi
Thiệp sinh ra và lớn lên ở một vùng quê thuộc Bắc Ninh, trong một gia đình không mấy khá giả. Thiếu thốn vừa đủ để một đứa trẻ sớm hiểu giá trị của lao động và đồng tiền. Không có con đường được sắp sẵn, không có “đặc quyền” để dựa, nên Thiệp phải tự lập từ sớm, nghĩ nhiều hơn về tương lai, về cách mình sẽ sống giữa một cuộc đời rộng.
Có một điều tôi rất thích ở những người như vậy: họ không ước mơ kiểu “giàu ngay”. Họ ước mơ được tự chủ. Được sống bằng chính năng lực. Không phụ thuộc. Cái ước mơ nghe đơn giản, nhưng nó tạo ra một nền móng rất vững cho một người làm kinh doanh.
Và nếu ba mẹ để ý, hành trình làm cha mẹ cũng giống vậy. Không phải nhà nào sinh con ra cũng “dễ nuôi”. Có bé ăn tốt ngủ tốt. Có bé ốm vặt, mũi họng dai dẳng, tiêu hóa thất thường. Ba mẹ dễ rơi vào tự ti, so sánh, rồi mệt. Nhưng xuất phát điểm của con không quyết định con sẽ thế nào. Thứ quyết định là sự kiên trì và cách ba mẹ “đi đường dài” cùng con.
Lựa chọn con đường khó để trưởng thành nhanh hơn
Sau khi tốt nghiệp đại học, Thiệp đứng trước hai con đường quen thuộc. Một là an toàn, ổn định, ít rủi ro. Hai là một con đường chưa rõ ràng, nhiều thử thách, nơi phải tự đối mặt với thất bại và cả nỗi sợ.
Thiệp chọn con đường khó.
Thiệp rời môi trường quen thuộc, đến một vùng đất mới để bắt đầu kinh doanh, dù không nhận được nhiều sự ủng hộ từ gia đình. Những ngày đầu là chuỗi ngày thử nghiệm liên tục. Một mình làm đủ thứ: nhập hàng, đặt hàng từ Trung Quốc, kinh doanh sỉ đồ gia dụng và phụ kiện, phân phối cho kho hàng và người bán lẻ. Có thời điểm Thiệp quản lý cả một văn phòng chạy quảng cáo để bán lẻ sản phẩm.
Tôi đọc đến đoạn này, tôi nghĩ ngay đến một thứ ba mẹ đang làm mỗi ngày: “đa nhiệm”. Ba mẹ vừa là người chăm con, vừa là người bếp núc, vừa là người xử lý khủng hoảng lúc con sốt, vừa là người làm việc kiếm tiền. Một mình xoay đủ thứ. Nếu không có kỷ luật, không có hệ thống, mình sẽ kiệt.
Thiệp cũng vậy. Làm nhiều không giúp thắng, nếu không học nhanh, sửa nhanh và giữ được hướng đi.
Khi không có điểm tựa, bản thân trở thành điểm tựa duy nhất
Thiệp bắt đầu với hai bàn tay trắng. Không ai chỉ đường. Không ai bảo lãnh. Không có sẵn mạng lưới khách hàng. Và Thiệp chọn cách tự đi lên bằng năng lực của mình, không dựa dẫm, không nhờ vả.
Những ngày đó rất cô đơn. Nhưng chính sự cô đơn ấy lại rèn một thứ mà doanh nhân nào cũng cần: khả năng chịu trách nhiệm. Sai thì tự gánh. Đúng thì tự đứng vững. Trưởng thành không đến từ việc mình né rủi ro, mà đến từ việc mình học cách gánh rủi ro.
Ba mẹ nuôi con nhỏ cũng có những lúc như vậy. Có lúc con ốm, cả nhà nhìn vào ba mẹ. Có lúc lên mạng đọc càng rối, hỏi người này người kia mỗi người một kiểu, cuối cùng ba mẹ vẫn phải tự chọn. Tự chọn cách chăm, tự chọn cách theo dõi, tự chọn khi nào cần gặp bác sĩ. Cái “điểm tựa” cuối cùng của con chính là sự bình tĩnh của ba mẹ.
Và bình tĩnh không tự nhiên mà có. Nó được luyện bằng trải nghiệm, bằng hiểu đúng, và bằng việc dám nhận trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Dám rời bỏ khi đang thuận lợi để không dậm chân tại chỗ
Có giai đoạn công việc của Thiệp đang tương đối thuận lợi. Nhưng Thiệp nhận ra môi trường lúc đó không còn phù hợp với sự phát triển lâu dài. Rời bỏ khi đang ổn mới là quyết định khó. Vì lúc đó người ta rất dễ tự ru mình: “Thôi cứ vậy cho an toàn.”
Thiệp không chọn đứng yên.
Thiệp rời đi và bắt đầu lại ở một vùng đất mới. Một lần nữa, quay về con số 0. Không hỗ trợ, không bảo đảm, không lối đi sẵn. Nhưng lần này Thiệp bớt sợ hơn. Vì Thiệp hiểu: mình từng làm được, thì có thể làm lại. Vốn quý nhất không phải tiền. Vốn quý nhất là vốn sống.
Trong nuôi con cũng có một khoảnh khắc tương tự. Nhiều ba mẹ biết lịch sinh hoạt của con đang rối, nhưng vì “tạm ổn” nên trì hoãn chỉnh lại. Nhiều ba mẹ biết bữa ăn đang thành cuộc chiến, nhưng vì “con vẫn ăn chút chút” nên chấp nhận. Nhiều ba mẹ biết mình đang mệt quá, nhưng vì “ai cũng vậy” nên quen luôn với kiệt sức.
Sự thay đổi khó nhất là thay đổi khi mình chưa “bị dồn đến chân tường”. Nhưng chính thay đổi sớm mới giúp mình đi xa.
Sự thay đổi lớn bắt đầu từ bên trong: kỷ luật, trách nhiệm và niềm tin vào chính mình
Qua nhiều lần bắt đầu lại, Thiệp nhận ra điều cốt lõi: thay đổi bền vững không đến từ hoàn cảnh bên ngoài. Nó đến từ bên trong. Tự đứng trên đôi chân mình. Chịu trách nhiệm với mọi quyết định, dù đúng hay sai. Không khuất phục trước mơ hồ.
Quan trọng hơn, Thiệp học cách tin vào bản thân ngay cả khi xung quanh không ai tin. Những giai đoạn một mình không còn là nỗi sợ, mà là khoảng lặng để hiểu rõ mình muốn gì, và mình sẽ trở thành ai.
Tôi muốn ba mẹ đọc chậm đoạn này. Vì ba mẹ cũng đang đi một hành trình “từ bên trong” như vậy. Nuôi con không chỉ là nuôi một em bé. Nuôi con là nuôi cả phiên bản làm cha mẹ của chính mình. Hôm nay mình loay hoay. Mai mình rõ hơn. Hôm nay mình mệt. Mai mình biết cách giữ sức. Hôm nay mình sợ sai. Mai mình biết cách hỏi đúng câu hỏi.
Ba mẹ không cần giỏi ngay. Ba mẹ chỉ cần tiến lên đều.
Dũng cảm từ bỏ để trở thành phiên bản tốt hơn
Thiệp có nhiều lần nhìn lại và nhận ra: thứ mình đang làm không còn phù hợp với đường dài. Nếu tiếp tục, mình sẽ đi xa khỏi phiên bản tốt nhất. Và Thiệp chọn buông bỏ.
Buông bỏ ở đây không chỉ là đổi việc. Nó là đổi chuẩn mực sống. Đổi cách nhìn về thành công. Đổi tư duy về “an toàn”. Thiệp hiểu đôi khi phải buông cái an toàn cũ để bước vào một sự vững vàng mới.
Ba mẹ nuôi con cũng có những “buông bỏ” rất cần thiết. Buông bỏ thói quen so sánh con với con nhà người ta. Buông bỏ kiểu chăm con theo cảm xúc mỗi ngày một kiểu. Buông bỏ việc tự trách. Buông bỏ kỳ vọng “con phải hoàn hảo”. Để thay bằng một thứ tốt hơn: hệ thống nhỏ nhưng đúng, làm đều mỗi ngày.
Lời cảm ơn dành cho chính mình: nỗi đau không để đánh gục, nỗi đau để rèn nội lực
Thiệp nói người đáng cảm ơn nhất là chính mình. Cảm ơn vì đã kiên nhẫn trong những ngày khó. Cảm ơn vì đã giữ kỷ luật khi mệt. Cảm ơn vì vẫn hướng về gia đình như một điểm tựa tinh thần. Cảm ơn vì đã chọn sống tử tế, chân thành, không đánh đổi giá trị để đạt mục tiêu.
Tôi thích câu này vì nó nhắc chúng ta rằng: hành trình nào cũng có giá. Nhưng giá đó không vô nghĩa. Nó rèn nội lực. Và nội lực mới là thứ giúp người ta đi qua biến động.
Thông điệp dành cho người đang bế tắc: bạn không cần xuất phát điểm hoàn hảo để bắt đầu
Câu chuyện của Phan Duy Thiệp không phải chuyện hào nhoáng kiểu “thắng ngay”. Nó là câu chuyện về thay đổi từng ngày. Về kỷ luật. Về trách nhiệm. Về niềm tin vào chính mình.
Nếu ba mẹ đang bế tắc, đang đứng trước một ngã rẽ, đang sợ thay đổi, tôi muốn ba mẹ nhớ một điều: bạn không cần xuất phát điểm đẹp để bắt đầu. Bạn chỉ cần dũng khí để lựa chọn, kiên trì để đi tiếp, và trung thực với chính mình để không đi sai hướng.
Con đường phía trước có thể dài. Nhưng chỉ cần ba mẹ sẵn sàng, hành trình thay đổi đã bắt đầu ngay từ hôm nay.
Và nếu ba mẹ muốn bắt đầu bằng một thứ rất nhỏ, tôi gợi ý một việc thôi: chọn một điều mình đang trì hoãn lâu nhất, rồi làm bước đầu tiên. Không cần hoàn hảo. Chỉ cần bắt đầu.
Các bạn có thể tham khảo: https://bacsilexuanduong.com/dang-quoc-sy-la-ai-bac-si-nha-khoa-o-long-xuyen-chon-di-cham-nhung-chac-de-giu-nu-cuoi-va-giu-niem-tin/